Bu yazı yatırım tavsiyesi değildir. Kişisel deneyim ve genel bilgilendirme amaçlı yazılmıştır. Yatırım kararlarınızı lisanslı bir yatırım danışmanıyla görüşerek verin.
Halkbank'ta çalışırken İMKB terminalinin başında geçirdiğim saatler bana bir şey öğretti: Grafiğe bakan herkes "bir şeyler görüyorum" der, ama çoğu kişi neye baktığını bilmez. Ben de bilmiyordum. Sonra öğrendim ki teknik analiz sezgi işi değil, belirli kuralları olan bir okuma biçimi.
Teknik Analiz Nedir, Ne Değildir?
Teknik analiz, fiyat hareketlerinin geçmiş verilerinden yola çıkarak gelecekteki olası yönü tahmin etmeye çalışan bir yöntem. Dikkat: "tahmin etmeye çalışan" dedim, "bilen" demedim. Bu ayrımı kavramamak insanları ya aşırı güvenli ya da tamamen şüpheci yapıyor.
Temel analiz "hangi hisseyi alayım" sorusuna cevap arar. Şirketin bilançosuna, kârlılığına, sektör pozisyonuna bakar. Teknik analiz ise "ne zaman alayım, ne zaman satayım" sorusunu yanıtlar. İkisi rakip değil, birbirini tamamlıyor. Ben genelde temeli sağlam gördüğüm bir hisseyi, teknik olarak uygun bir seviyede almaya çalışıyorum.
Bilmeniz Gereken 4 Temel Kavram
1. Destek ve Direnç
Destek, fiyatın düşerken duraksadığı veya döndüğü seviye. Direnç ise yükselirken takıldığı tavan. Bunu şöyle düşünün: bir top yere atıldığında zıplar (destek), tavana çarptığında geri döner (direnç).
Pratik olarak bakarsanız: bir hisse 45₺'ye her düştüğünde alıcı gelip fiyatı yukarı itiyorsa, 45₺ destek seviyesidir. Her 52₺'ye çıktığında satış baskısıyla geri düşüyorsa, 52₺ direnç. Önemli olan bu seviyelerin kaç kez test edildiği. Üç kez test edilmiş bir destek, bir kez test edilmişten daha güvenilir.
2. Hareketli Ortalamalar (Moving Averages)
Hareketli ortalama, belirli bir zaman dilimindeki kapanış fiyatlarının ortalaması. 50 günlük hareketli ortalama (MA50) son 50 günün ortalama kapanışını gösterir ve her gün güncellenir. Fiyat bu ortalamanın üstündeyse genel eğilim yukarı, altındaysa aşağı kabul edilir.
İki ortalamayı birlikte kullanmak daha işlevli. MA50'nin MA200'ün üzerine geçmesine "altın kesişim" (golden cross) denir ve güçlü bir yükseliş sinyali sayılır. Tam tersi duruma "ölüm kesişimi" (death cross) deniyor. İsimler dramatik ama mantık basit: kısa vadeli ortalama uzun vadeliyi geçiyorsa momentum yukarıyı gösteriyor demek.
3. RSI (Relative Strength Index)
RSI, 0 ile 100 arasında hareket eden bir gösterge. 70'in üzeri "aşırı alım" (fiyat çok yükselmiş, düzeltme gelebilir), 30'un altı "aşırı satım" (fiyat çok düşmüş, toparlanma gelebilir) olarak yorumlanır.
Ama bir uyarı: RSI tek başına alım-satım sinyali değil. Güçlü yükseliş trendlerinde RSI haftalarca 70'in üzerinde kalabilir. Ben RSI'ı doğrulama aracı olarak kullanıyorum, karar aracı olarak değil. Destek seviyesindeki bir hissede RSI 30'un altındaysa bu benim için ek bir onay. Ama sadece "RSI düşmüş, alayım" demek tehlikeli.
4. Mum Grafikleri (Candlestick)
Japonlar tarafından pirinç ticaretinde geliştirilen mum grafikleri, bir zaman dilimindeki açılış, kapanış, en yüksek ve en düşük fiyatı tek bir görsel elemanda gösterir. Yeşil (veya beyaz) mum kapanışın açılıştan yüksek olduğunu, kırmızı (veya siyah) mum kapanışın açılıştan düşük olduğunu anlatır.
Bazı mum formasyonları piyasanın yön değiştirebileceğine işaret eder. "Çekiç" (hammer) formasyonu bir düşüş trendinin sonunda oluşursa dönüş sinyali olabilir. "Yutan boğa" (bullish engulfing) formasyonu da benzer şekilde alıcıların kontrolü ele aldığını gösterir. Ama her çekiç formasyonu dönüş demek değil. Formasyonları tek başına değil, destek-direnç seviyeleri ve hacimle birlikte okumak gerekiyor.
"Piyasada doğru bildiğim tek şey: kimsenin her seferinde doğru bilmediği. Teknik analiz kesinlik aracı değil, olasılık aracı."
Yeni Başlayanların Yaptığı 3 Klasik Hata
Gösterge Çorbası
Grafiğe 8-10 indikatör yükleyip hepsinden aynı anda sinyal bekleme hastalığı. MACD diyor ki al, RSI diyor ki sat, Bollinger bandı kararsız. Sonuç: felç. Ben grafiğimde en fazla 2-3 gösterge bulunduruyorum. Genellikle bir hareketli ortalama, RSI ve hacim. Daha fazlası karar vermeyi zorlaştırıyor, kolaylaştırmıyor.
Onay Yanlılığı (Confirmation Bias)
Bir hisseyi almaya karar verdiniz, sonra grafikte bunu destekleyen her sinyali görüp aleyhte olanları görmezden geliyorsunuz. Bu çok yaygın ve çok tehlikeli. Bankacılık yıllarımda öğrendiğim en iyi alışkanlık şu: bir hisse almadan önce "neden almamalıyım" sorusunu kendime sormak. Grafik bunu destekliyor mu diye bakmak.
Stop-Loss Koymamak
"Düşerse beklerim, nasıl olsa çıkar" düşüncesi portföy katilidir. Teknik analizin en temel kuralı risk yönetimidir ve risk yönetiminin en temel aracı stop-loss'tur. Hisseyi alırken "buraya kadar zarar kabul ederim" seviyesini belirlemek ve oraya geldiğinde duygusuzca uygulamak gerekiyor. Bunu yapmayan insanların %2'lik kayıplarının %20'ye, %20'liklerin %50'ye dönüştüğünü çok gördüm.
Teknik Analiz ile Yapay Zeka Birleşince
Son dönemde yapay zeka araçlarıyla teknik analiz sürecini hızlandırmak mümkün. Python otomasyon yazımda bahsettiğim gibi, borsa verilerini otomatik çekip hareketli ortalamaları hesaplayan, destek-direnç seviyelerini belirleyen scriptler yazmak artık çok kolay.
Ben de kendi portföyüm için basit bir Python scripti kullanıyorum: her gün ilgilendiğim hisselerin RSI'ını, MA50/MA200 durumunu ve hacim değişimini otomatik çekiyor. Grafik başında saatler geçirmek yerine 30 saniyelik bir tabloya bakıyorum. Yapay zeka bu veriyi yorumlamıyor, sadece topluyor ve düzenliyor. Yorum kısmı hâlâ bende. (ChatGPT rehberimde finansal veri analizi için prompt örnekleri de paylaştım.)
Bugün Başlamak İçin 3 Adım
- TradingView'da (ücretsiz) bir hesap açın ve BIST hisselerinin günlük grafiklerine bakın. Destek-direnç çizmeye çalışın. İlk başta yanlış çizeceksiniz, bu normal.
- Demo hesapla paper trading yapın. Gerçek para koymadan en az 3 ay boyunca kağıt üzerinde alım-satım yapıp sonuçlarınızı takip edin.
- Bir trading günlüğü tutun. Her işleminizde neden aldığınızı, hangi seviyede sattığınızı ve ne hissettiğinizi yazın. Bir ay sonra geri dönüp okuyun. Kalıplarınızı göreceksiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Teknik analiz öğrenmek ne kadar sürer?
Temel analiz mi yoksa teknik analiz mi daha iyi?
Teknik analiz borsa dışında nerelerde kullanılır?
Erman Ergeç
8 yıllık bankacılık ve 10 yıllık perakende tecrübesiyle finansal analiz, mali raporlama ve trading stratejileri konusunda içerik ve danışmanlık hizmeti sunan uzman.
Mali Analiz Hizmeti →
